Basilicum Ι koningskruid

Ocimum basilicum

De mooie blaadjes

De mooie blaadjes

Koningskruid Ocimum basilicum is een geslacht uit de lipbloemen familie (Labiatae oftewel Lamiaceae). De naam basilicum is terug te voeren op het Oudgrieks, waar "Basileus" koning betekent, wat ook terug te vinden is in de alternatieve benaming koningskruid. De plant stamt oorspronkelijk van het Afrikaanse continent.

In de Italiaanse keuken is Basilicum een zeer gewaardeerd kruid, het wordt daarom in Italië op grote schaal geteeld. Ook Frankrijk, Marokko en Egypte zijn grote producenten, maar met ±15 ton per jaar is India de absolute koploper.

Basilicum is een vaste plant, maar niet winterhard. In de huiskamer of kas kan de plant wel overwinteren. In de praktijk wordt echter telkens opnieuw gezaaid. Door stekken is de plant ook vegetatief te vermeerderen. De plant wordt ongeveer 45 cm hoog en 30 cm breed. De stengels zijn harig, fijn, geribbeld, vierkantig, vertakt en lichtgroen tot rood aan de basis. De bladeren zijn groot, gekarteld, ovaal, puntig en heldergroen, met een warme en toch frisse, sterke geur. Basilicum is een belangrijk keukenkruid. De plant bloeit in de nazomer met kleine, geurige, witachtige bloesems, in rondlopende schijnkransen van zes stuks.

Basilicum, met name de soort Ocimum basilicum is een kruid dat wordt gebruikt in de keuken. Basilicum heeft een sterke geur en aroma en wordt vooral veel in de Italiaanse keuken en bij tomaatgerechten gebruikt.

Basilicum kan je ook in potten op terras of balkon kweken.

Kan ook in ruime potten

Kan ook in ruime potten

Kweek basilicum op een warme en beschutte plaats. Geef regelmatig water, maar laat ze tussendoor even droog komen en indien nodig even bij mesten.

Zaai in maart bij 13°C in potten en verspeen ze later in bakken bij dezelfde temperatuur. Een constante temperatuur is uiterst belangrijk. Hard de plantjes af en zet ze eind mei op de plaats van bestemming in rijen van 35 cm en 30 cm in de rij. Of zaai in mei rechtstreeks ter plaatse. Pluk de bloemen weg, om de groei van het blad te stimuleren.

Hou ook rekening met schimmels, want wie basilicum te dicht bij elkaar aan zet zal al gauw ondervinden dat een pluizig schimmel de kop opsteekt.

Zorg dus voor voldoende verluchting tussen de planten.

In volle grond

In volle grond

Verse kaas, feta of platte kaas worden een delicatesse na toevoeging van basilicum. Ook in tomatengerechten zoals spaghetti, tomatensaus of op de pizza komt dit kruid ten volle tot zijn recht.

Je kan hem ook toevoegen aan kroketten en koekjes. Soepen gekruid met basilicum worden overheerlijk. Maar basilicum past evengoed bij kip, lamsvlees en kalfsvlees.

Gebruik basilicum ook als thee, kompres of etherische olie.

Basilicum heeft een unieke geur en smaak. Het is de kunst om het kruid gedoseerd toe te passen, omdat de smaak ervan al gauw andere smaken gaat overheersen.

Het aroma van basilicum wint aan kracht als het kruid korte tijd verhit wordt. Het beste is om "koningskruid" pas op het laatste moment van het kookproces toe te voegen.

Basilicum in bloei

Basilicum in bloei

Basilicum wordt in de aromatherapie o.a. gebruikt voor het bevorderen van de melkafscheiding bij borstvoeding.

Basilicum heeft veel heilzame werkingen, waaronder het verbeteren van de spijsvertering en het voorkomen van windzucht en maag- en darmkrampen. Ook bij hoofdpijn, niet goed doorzettende menstruatie, reukzinverlies, migraine, nervositeit, prikkelbaarheid, slapeloosheid, stress en vermoeidheid, verminderde eetlust, duizeligheid, blaas- en nierklachten en krampen kan basilicum helpen.

Het heeft een bacterie dodende werking en is goed tegen verkoudheid, en misselijkheid, is koortsverlagend en schimmelwerend. Het bevordert de spijsvertering. Gebruik basilicum liefst vers, want gedroogd verliest het zeer veel van zijn aroma.

Uitwendig is het goed tegen acne, aften, wratten, vette huid, huidinfecties en insectenbeten.

Een pot basilicum op de vensterbank kan helpen om muggen en vliegen op afstand te houden.

Basilicum bevat de stoffen estragol, methyleugenol en safrol. Uit dierproeven en ander onderzoek blijkt dat deze stoffen gentoxisch en daarmee mogelijk kankerverwekkend zijn. Of basilicum daarmee ook voor mensen kankerverwekkend is moet blijken uit nader onderzoek.

Waarschuwing

Je mag basilicum zeker nooit meekoken!

Gebruik basilicum niet of zeer matig tijdens de zwangerschap want hij werkt weeënopwekkend. Kan huidirritaties veroorzaken. Soorten met een hoog estragol gehalte, spaarzaam gebruiken en niet gedurende een langere periode.

Leuk om weten

Wist je dat
  • Een pot met basilicum op de vensterbank de vliegen verjaagd.
  • Basilicumolie uw concentratie vermogen verhoogd en de geest verheldert.
  • Het in India een heilig kruid is.
  • De plant in de nazomer bloeit met kleine, geurige, witachtige bloesems, in rondlopende schijnkransen van zes stuks.
  • Drogen of invriezen. Basilicum kan ook in de koelkast worden bewaard. Leg blaadjes en wat zout in jampotjes en giet er olijfolie bovenop.
Gebruik van etherische olie
aften

Ontstekingen in de mond en gevoelig tandvlees; 3 druppels Basilicum aan een glas gekookt water toevoegen, goed roeren en hiermee 2 tot 3 maal per dag gorgelen.

buikpijn

5 druppels Basilicum, 5 druppels Anijs, 5 druppels Munt en 10 druppels Venkel mengen in 50 ml. basis olie. Met dit mengsel de buik meermaals masseren.

matte, vette huid

Voeg 5 druppels Basilicum toe aan een glas gekookt water, goed roeren en 2x daags het gezicht deppen.

wratten

1 druppel Basilicum op een wattenstaafje en de wratten 2x per dag aanstippen.

insectenbeten

Sprenkel 2 druppels Basilicum op een vochtig watje en dep hiermee de beet of steek.

examenvrees

Neem voor het examen een bad met 2 druppels Basilicum en 2 druppels Lavendel. Doe enige druppels Basilicum op een zakdoek en inhaleer tijdens het examen regelmatig

Leuk om weten

Koninklijk aroma

Het wonderlijke aroma van basilicum bevindt zich in het blad. Dat bevat geurige oliën die een heerlijk luchtje verspreiden. Om het vluchtige én kostbare aroma te behouden mag je basilicum niet meekoken. Behalve als het gedroogde basilicum betreft. Maar in dat geval is er niet veel te verliezen (gedroogde kruiden hebben in vergelijking met verse kruiden bitter weinig smaak).

Tips en ideeën
  • strooi fijngehakte basilicum over plakjes tomaat, tomatensalade of groene slaatjes.
  • basilicum en knoflook combineren op plezierige wijze.
  • citroenbasilicum is bij uitstek geschikt om met vis te worden geserveerd.
  • paarse basilicum combineert uitstekend met rijstschotels en pasta's.
  • doe basilicum en roomkaas bij gebakken aardappeltjes.
  • aubergine, courgette en pepers gaan prima samen met basilicum.
  • bestrooi pizza's eens met fijngehakte basilicum.
  • serveer een saus van basilicum en sinaasappel bij gebraden kip.
  • basilicum met anijssmaak combineert goed met gebraden varkensvlees. Krachtige vleessoorten als geitenvlees combineren echter slecht met basilicum.
  • Basilicumolie kan goed gecombineerd worden met Bergamot, Zwarte peper, Ceder, Cypres, alle Eucalyptus soorten, Venkel, Rozemarijn, Gember, Pompelmoes, Lavendel, Tea Tree, Eikenmos, Scharlei, Limoen, Opopanax, Citronella, Geranium en Hysop.
In de siertuin, of op balkon?

Basilicum kan je niet alleen in de moestuin planten, ook in pot doet deze plant het prima! Op het terras of balkon kan je dus heel eenvoudig zelf basilicum telen…perfect voor mensen met weinig ruimte!

Wie het koningskruid in pot teelt, moet wel rekening houden met de watergift.

Basilicum in pot heeft namelijk heel wat water nodig, al moeten natte ‘voeten’ vermeden worden.

Meststoffen toedienen wanneer nodig zal dit keukenkruid zeker en vast weten te appreciëren!

Leuk om weten

Taxonomische indeling
Basilicum
Basilicum bladeren in vrac

Basilicum bladeren in vrac

Taxonomische indeling
Rijk: Plantea (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: 'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade: Lamiiden
Orde: Lamiales
Familie: Lamiaceae (Lipbloemenfamilie)
Soort
Ocimum basilicum
In andere talen
  • FRANÇAIS: Basilic
  • DEUTSCH: Basilikum
  • ENGLISH: Basil
  • ITALIANO: Basilico
  • PORTUGUÊS: Alfavaca
  • ESPAÑOL: Albahaca
  • DANSK: Basilikum
  • POLSKI: Bazylia pospolita
  • NORSK: Basilikum