Spruitkool, Brusselse spruitjes of kortweg spruiten Brassica oleracea convar. oleracea var. gemmifera werden voor het eerst in 1821 in de omgeving van Brussel geteeld en wordt in Europa al snel een belangrijke wintergroente. De oorspronkelijke naam is "Choux de Bruxelles". Spruitkool wordt binnen Europa voornamelijk in België, Nederland, Frankrijk en Engeland geteeld.
Het is een tweejarige winterharde plant die in de bladoksels kleine eetbare knoppen ontwikkeld, de "spruitjes".
De vroegere rassen hadden een meer uitgesproken smaak dan de tegenwoordige rassen. Daardoor wordt de smaak van de tegenwoordige spruitjes wat meer gewaardeerd. Spruitjes kunnen met gemak strenge vorst van wel -15°C doorstaan! Daartoe worden zetmelen omgezet in suikers, wat de cellen wapent tegen bevriezing. Veel mensen eten ze het liefst als er een keer "de vorst overheen is gegaan".
Spruitkool groeit het beste op goed bewerkte (lees goed los gemaakte) lichte kleigronden met een neutrale pH. Vermijd echter een te hoge stikstofbemesting, dat levert alleen maar "losse" spruitjes. Gebruik dus enkel goed verteerde stalmest of wat nog beter is: compost.
Zaai begin voorjaar in zaaibakken en dek het zaad met 1 à 2 cm grond af. Houd de grond vochtig en verspeen de plantjes wanneer ze handelbaar zijn in 7,5 cm potjes of in een kweekbed op 4-5 cm van elkaar. Plant ze later als ze ongeveer 10-15 cm groot zijn op de plaats van bestemming op rijen met een tussenafstand van 60 -75 cm. Ook in de rij minstens 60 cm afstand aanhouden.
Kies een beschutte plaats uit, zodat de planten tijdens de winterstormen niet worden losgerukt, of geef ze met een stok enige steun. Ook aanaarden helpt hierbij.
Slakken Gastropoda zijn zowaar de grootste vijand van uw spruiten, kijk regelmatig rond en vang ze weg of gebruik bij een te erge plaag slakkenkorrels.
Spruitkool kan natuurlijk net als alle koolsoorten aangetast worden door de rupsen Lépidoptère van o. a. het klein koolwitje, groot koolwitje, late koolmot en uiltjes.
Dat is echter nog niet alles, ook bladluizen Aphididae, aardvlooien Phyllotetra-soorten, de melige koolluis en de koolvlieg Chortophila brassicae kunnen veel schade toebrengen.
Grauwe schimmel Botrytis cinerea kan rotte blaadjes, smet genoemd, op de spruitjes geven. Vooral bij rassen waar de spruitjes dicht op elkaar zitten. Daarnaast kan er bladvlekkenziekte Gnomonia leptostyla en meeldauw Erysiphe cruciferarum op spruitkool voorkomen.
Het telen van koolsoorten onder een vliesdoek of koolnet of insectengaas kan heel veel miserie voorkomen.
Spruiten kunt u schoonmaken door een dun plakje van het stronkje weg te snijden en de lelijke of beschadigde blaadjes te verwijderen.
Kook de spruiten gaar. stoof ze en breng ze op smaak met muskaatnoot. Voeg tijdens het koken stukje ui, teentje knoflook, een scheutje melk of suiker toe, dit vermindert de kooklucht. Spruitjes smaken heerlijk met satésaus!
Spruiten zijn snel klaar in de magnetron. Zet hiervoor de spruiten 3 à 5 minuten op 750 Watt in de magnetron of kook ze beetgaar in maximaal 5 tot 10 minuten.
Snipper enkele rauwe spruitjes in een winterse rauwkost. Gebruik blaadjes spruiten ais garnituur in soep. Spruitjes zijn ook heel lekker met roomkaas; leg daarvoor roomkaas op je bord, en daar bovenop de hete spruitjes. De roomkaas gaat dan vanzelf smelten.
Spruiten zijn bijzonder lekker klaargemaakt samen met kastanjes. Maak bijvoorbeeld brochettes van spruiten en kastanjes en serveer als groente. Pureer gekookte spruiten met een weinig aardappel en serveer bij witloof. Kook spruiten, maak een holte, vul op met kruidenkaas, serveer als aperitiefhapje.
Uit een onderzoek blijkt dat het gezonder is om spruitjes kort te koken. Spruiten bevatten immers izothiocyanaten die het bloed ontgiften, en wanneer de groente kort gekookt wordt komen deze isothiocyanten gedurende een lagere periode vrij om in het bloed te worden opgenomen.
Spruitjes zijn een super gezonde groente, ze zijn rijk aan vitamine C en hebben (mogelijk) een positief effect bij het tegengaan van kanker (doordat ze glucosinolaten bevatten). Verder zitten de spruitjes boordevol met mineralen zoals kalium, ijzer, fosfor, mangaan, molybdeen, magnesium, calcium en bètacaroteen.
Volgens Amerikaanse onderzoekers zou het eten van spruiten, ( net als andere koolsoorten) het risico op kanker met 20 tot 50 procent verminderen. Het onderzoek werd uitgevoerd op 948 mensen met kanker en 1743 mensen zonder deze ziekte.
Het risico op kanker door het eten van deze groente neemt vooral af bij mensen die meer dan twintig sigaretten per dag roken.
Spijtig voor de kettingrokers die reeds tientallen jaren verslaafd zijn aan de kankerstokken, zijn deze groenten geen oplossing.
"Als je lang genoeg rookt, kan niets helpen" nuanceerde Li Tang van het Roswell Park kanker instituut in Buffalo.
De term "spruitjeslucht" slaat op de typerende geur die in huizen blijft hangen als spruitjes of andere koolsoorten te lang gekookt worden.
Koolsoorten hebben een grote behoefte aan zwavel en nemen dat op uit de bodem waar ze groeien. De geur die vrijkomt bij het langdurig koken van kool ontstaat dan ook door het vrijkomen van vluchtige zwavelverbindingen, zoals H2S.
Dit is ook de reden dat veel kinderen niet zo van kool houden.
Spruiten | |
---|---|
![]() Een goed begroeide spruitenstam |
|
Taxonomische indeling | |
Rijk | Plantea (Planten) |
Stam | Embryophyta (Landplanten) |
Klasse | Spermatopsida (Zaadplanten) |
Clade | Angiospermae (Bedektzadigen) |
Clade | 'nieuwe' Tweezaadlobbigen |
Clade | Malviden |
Orde | Brassicales |
Familie | Brassicaceae (Kruisbloemenfamilie) |
Geslacht | Brassica (Kool) |
|
43 Kcal 86 gr. water 8,95 gr. koolhydraten 3,48 gr. eiwit 2,20 gr. suikers 0,30 gr. vet 3,80 gr. vezels
Mineralen
36 mg. calcium, Ca 1,20 mg. ijzer, Fe 20 mg. magnesium, Mg 0,02 mg. zink, Sn 56 mg. fosfor, P 317 mg. kalium, K 257 mg. natrium, Na
Vitaminen
0,80 mg. A (Retinol) 0,10 mg. B1 (Thiamine) 0,08 mg. B2 (Riboflavine) 0,75 mg. B3 (Niacine) 0,17 mg. B6 (Pyrixodine) 60 µg. B11 (Foliumzuur) 62 mg. C (Ascorbinezuur) 0,88 mg. E (Tocoferol) 177 µg. K (Fylochinon)
Ingrediënten
Voor de mosterdsaus
Bereiding
Mosterdsaus
Ingrediënten 4 pers.
Bereiding
Bron : libelle lekker!